باب شانزدهم در بيماريهاى گرده و مثانه و اعضاي تناسل آماس گرم اندر گرده علامتهاي آن تب گرم لازم و تشنگى و گراني اندر گرده و دشوار گرديدن از پهلو به پهلوي ديگر كه " غثيان " و رنجه دارد ، و باشد كه زبان ، سياه باشد . علاج فصد باسليق ، و كشكاب بادام 1 و شكر ، و كم خوردن ، نرم كردن 2 ، و حقنه اندر آب كسنه يا ماء الجبن . آماس سرد اندر گرده علامت تشنگى نباشد و گراني بيشتر باشد و علامت بلغم كسلاني ظاهر باشد . علاج ( 1 / 241 ) قي كردن ، و شراب التين 3 و گل انگبين دادن ، و حقنه از خسك 4 و برگ كرنب و برگ چغندر و برگ خطمي 5 و پرسياوشان و تخم خيار 6 و روغن كنجد ساختن ، و حلبه و تخم خطمي و اسبند و اشق و علك الروم سازند ، و آن موضع را پيه بط و پيه مرغ و مقل صمغ 7 كاج در وى 8 ميمالند ، و طعام ، سبوس 9 با عسل و روغن بادام . بول خون و سوزش و آب تاختن 10 علامت اگر " بول خون " از " كليه " باشد ، خون با بول آميخته باشد ، ليكن فشرده باشد و پاره پاره آيد ، و از غثيان خالي نباشد ، و نواحي " كليه " المي باشد ، در ميان پشت و رگها 11 فرود دو كتف بر آيد . اگر از " مثانه " باشد خون با بول آميخته و خون رقيق باشد و از خليدن " مثانه " 12 خالي نباشد .